زیست اشرافی از منظر قرآن کریم

یکی از اسباب نابودی تمدّن‌ها در نگاه قرآن، همین زیست اشرافی است. اشرافیت کلمه‌ای است که از مصدر «الشرف» گرفته شده است و از لحاظ لغوی، معانی مختلفی برای آن ذکر شده است. برخی جایگاه بلندتر در زمین یا هر مکان دیگر را که بر اطراف برتری داشته باشد، ریشه معنی «الشرف» ذکر کرده‌اند و گفته شده است انسان شریف را از جهت تشابه برتری معنوی‌اش به برتری مکانی، شریف می‌نامند.

اشرافی 300x205 - زیست اشرافی از منظر قرآن کریم

 زیست اشرافی عاملی برای جلوگیری از حق‌مداری

مفهوم اشرافیت و معانی نزدیک به آن در متون جامعه‌شناختی و سیاسی امروز، بیشتر شناخته شده است. در تجربه کشورهای غربی، مفاهیمی همچون شریف‌زادگی، نجیب زادگی، طبقه برتر و آریستوکراسی که در وجوه زیادی هم‌پوشانی دارند، برای معرفی یک سلسله آداب و سنن و روش زندگی نام برده می‌شوند.

آنچه به عنوان فصل مشترک تعاریف مختلف از اشرافیت می‌توان ارائه کرد، عبارت است از مجموعه‌ای از ارزش‌ها و روش‌های زندگی همراه با خودبزرگ‌بینی و ممتازگرایی متکی بر اصل و نسب خانوادگی.

باید توجّه داشت که بزرگی و شرافت خاندان، مهم‌ترین مقوم زیست اشرافی معرفی شده است.

در قرآن کریم، دو واژه ملأ و مترف معادل مفهوم اشرافیت و جلوه‌های آن به کار رفته‌اند.

اشرافی 2 300x175 - زیست اشرافی از منظر قرآن کریم

 ویژگی‌های زیست اشرافی و مترفین در نگاه قرآن

اساساً در بیان قرآنی، اشراف، ثروت‌اندوزانی هستند که با نام مترفان شناخته می‌شوند، دارای صفات و ویژگی‌هایی هستند که در ادامه، به چند مورد آن اشاره می‌شود:

حق انکاری و مقابله با پیامبران و مصلحان اجتماعی

بارزترین مشخصه مترفان در قرآن، حق انکاری و مقابله این گروه با پیامبران الهی و مصلحان اجتماعی است.این گروه نه تنها در برابر انبیاء، که در برابر هر قدم اصلاحی که از ناحیه هر دانشمند مصلح و عالم مجاهدی برداشته شود، سر به مخالفت برمی‏دارند.

یا اینکه در آیه ۲۳ از سوره مبارکه زخرف می‌فرمایند: «و بدین گونه در هیچ شهری پیش از تو هشداردهنده‏ای نفرستادیم؛ مگر آنكه خوشگذرانان آن گفتند: ما پدران خود را بر آئینی [و راهی] یافته‏ایم و ما از پی ایشان راهسپریم.»

آنان آموزه‌های پیامبران و به ویژه آموزه‌هایی همچون رعایت حقوق دیگران، انفاق، نکوهش اسراف و تجمل گرایی را از یکسو مزاحم کام‌جویی‌ها و هوس‌رانی‌های خود می‌دیدند و از سوی دیگر، این آموزه‌ها را مدافع حقوق محرومانی می‌یافتند که با استثمار آنان، به ثروت و امکانات رسیده بودند و این می‌توانست منافع نامشروع آنان را به خطر اندازد.

ویژگی‌های اشراف و مترفین در نگاه قرآن

اسراف، غصب و تضییع حقوق

ویژگی بارز دیگر زیست اشرافی، اسراف و مصرف افراطی امکانات مادی است؛ امکاناتی که از راه‌های نامشروع و با غصب حقوق و استثمار دیگران به چنگ آورده شده یا دست کم در مصرف اشرافگونه اشرافیان، سهم گروهی از نیازمندان تضییع گشته است.

بی‌توجّهی به محرومان و خودداری از مشارکت در کارهای خیر

روشن است که زیست اشرافی، نیازمند ثروت هنگفتی است تا پاسخگوی اسراف‌ها و مصرف‌های افراطی اشرافان باشد. از سوی دیگر، لذت‌جویی لجام گسیخته و تجمل گرایی در زندگی، روحیه مسئولیت‌پذیری و عواطف انسانی را سخت تضعیف یا نابود می‌سازد. در نتیجه، اشراف نه توجهی به محرومان و نیازمندان خواهند داشت و نه مشارکتی در کارهای خیر.

photo 2021 12 12 08 39 53 300x196 - زیست اشرافی از منظر قرآن کریم

تکذيب حق و جبهه‌گيری در برابر انقلاب‌گرايان برحق

از جمله صفات و خصايص اشرافيون اين است که چون حق و حق‌مداری و تالی‌تلو آن و سريان آن در شاهرگ جامعه، جلوی سرمايه‌داری لجام‌گسيخته را به خصوص در زمينه‌های حساس، مثل سياست و حکومت و رده‌های سازماني می‌گيرد يا حرکت رو به جلوی آنها براي قلع و قمع حق و حقوق مردم را متوقف خواهد کرد؛

اوّلاً سعی دارند که در ماهيت آن خدشه ايجاد کنند و با عمليات روانی و تصويرسازی کذابانه، سعی در خدشه‌دار کردن فلسفه وجودی چنين حقوقی دارند.

در ثانی، تلاش می‌کنند که با نفوذ در عرصه‌های سياسی و مناصب حکومتی، جلوی گسترش و اجرای آن را در جامعه بگيرند.

استاد اسماعیل شفیعی سروستانی 

اشرافی گری بلای یک ملت 

همچنین ببینید

اباحه‌گری

اباحه‌گری در جامعه

 پیامبر اکرم برنامه کاملی را از ناحیه حضرت حق آوردند، برای تکامل بشر و رسیدن …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *