تحلیلی از حوادث قفقاز؛ بوی توطئه خطرناک علیه ایران به مشام می‌رسد

جمهوری خودمختار نخجوان به‌عنوان بخشی از جمهوری آذربایجان از خاک اصلی آن جدا افتاده و بین ایران و ارمنستان محصور است و جغرافیای منطقۀ قره‌باغ نیز به دلیل نوع آرایش جمعیت ارمنی و آذری آن، پیچیده‌تر از آن است که یک فرد عادی از آن سر درآورد!

719838 189 300x144 - تحلیلی از حوادث قفقاز؛ بوی توطئه خطرناک علیه ایران به مشام می‌رسد

 احتمال درگیری نظامی تازه‌ای بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان بار دیگر بالا گرفته است. دو کشور از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بر سر کنترل قره‌باغ کوهستانی با یکدیگر درگیرند. در واقع، فروپاشی شوروی میراثی شوم از اختلافات ارضی خطرناک را در منطقۀ قفقاز و ماوراء آن به‌جا گذاشت. در این منطقه، کشورهای جداشده از امپراتوری شوروی، مرزهای خود را براساس کشمکش‌های قومی دیرینه، بازتعریف کرده‌اند و این خود سبب بی‌ثباتی و بروز جنگ بین آنان شده است. در این میان، به‌خصوص جمهوری آذربایجان دچار گسست یکپارچگی سرزمینی است.

جمهوری خودمختار نخجوان به‌عنوان بخشی از جمهوری آذربایجان از خاک اصلی آن جدا افتاده و بین ایران و ارمنستان محصور است و جغرافیای منطقۀ قره‌باغ نیز به دلیل نوع آرایش جمعیت ارمنی و آذری آن، پیچیده‌تر از آن است که یک فرد عادی از آن سر درآورد! این وضعیت موضوع دالان‌های ارتباطی در منطقه را به شدت حساس و به امری استراتژیک تبدیل کرده است. در واقع، منافع طرف‌های درگیر به‌گونه‌ای با هم تعارض پیدا کرده که سود هر طرف، به زیان طرف دیگر محسوب می‌شود. نزاع‌های دیرینۀ قومی و دخالت قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی نیز مزید بر علت شده و زمینۀ بی‌ثباتی خطرناکی را فراهم کرده است.

واقعیت این است که بلافاصله پس از فروپاشی اتحاد شوروی، نیروهای ارمنی، قره‌باغ کوهستانی را به اشغال خود درآوردند و با تکیه بر قدرت نظامی خود تا سال‌های متمادی همان وضعیت را حفظ کردند. این شرایط اما در سال‌های اخیر تغییر کرده و جمهوری‌آذربایجان با استفاده از پهپادهای پیشرفتۀ ساخت ترکیه و به روایتی سلاح‌های دریافتی از اسرائیل، توانسته است بخش بزرگی از قره‌باغ را پس بگیرد و قول عقب‌نشینی ارمنستان از دیگر اراضی مورد اختلاف را به دست آورد. با این همه، آتش‌بس بین دو طرف به امضای توافق صلح بین آنها منجر نشده و هر کدام از دو کشور کوشیده‌اند با یارگیری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، شرایط را به نفع خود رقم بزنند. این یارگیری‌ها در ماه‌های اخیر به‌خصوص بسیار بغرنج و مبهم شده است.

جمهوری‌آذربایجان با بی‌احتیاطی کامل به دولت راستگرای افراطی اسرائیل نزدیک شده و حمایت دولت اردوغان در ترکیه را نیز پشت سر خود دارد. اسرائیلی‌ها هدف‌شان را از نزدیکی به جمهوری‌آذربایجان ایجاد دردسر و مزاحمت برای جمهوری اسلامی اعلام کرده‌اند. آنها در این زمینه چنان آشکار پیش رفته‌اند که شماری از نمایندگان کنست، علناً به تحریکات قومی در ایران دامن زده‌اند. از رفتار اسرائیلی‌ها چنین برداشت می‌شود که آنها به دلایل سیاسی داخلی و منطقه‌ای، نیاز شدیدی به شعله‌ور کردن جنگی بی‌ثبات‌کننده در مرزهای شمال غربی ایران دارند و گویا دولت باکو را به انجام آن ترغیب می‌کنند.

18410 300x206 - تحلیلی از حوادث قفقاز؛ بوی توطئه خطرناک علیه ایران به مشام می‌رسد

جمهوری اسلامی از همان ابتدای جنگ قره‌باغ به‌طور رسمی به سود جمهوری‌آذربایجان موضع‌گیری کرده است، اما در عین حال، از روابط گرم خود با ارمنستان چشم نپوشیده است. ظاهراً تلاش تهران این بوده است که توازنی در روابط خود با جمهوری‌آذربایجان و ارمنستان پدید آورد اما سران باکو روابط متوازن را برنمی‌تابند و جمهوری اسلامی را به حمایت از ارمنستان متهم می‌کنند.

تهران در پشت پردۀ این اتهام‌ها، دست اسرائیل را می‌بیند به‌خصوص اینکه از مدتی پیش دولت الهام علی‌اف، در سایۀ حمایت ترکیه ضمن پیش کشیدن بحث‌های مربوط به قوم‌گرایی فرامرزی، درصدد ایجاد دالانی بین خاک آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان در داخل خاک ارمنستان با نام دالان زنگزور است که در صورت موفقیت، عملاً راه ارتباطی ایران به قفقاز و دریای سیاه و اروپا را از مسیر تاریخی آن قطع می‌کند و در عوض ترکیه و آذربایجان و کشورهای آسیای مرکزی را بدون نیاز به عبور از خاک کشورهای دیگر به هم متصل می‌کند.

ایران با ساخت این دالان به شدت مخالف است و به همین دلیل، پای ایران به مناقشۀ تاریخی بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان به‌طور ناخواسته و بی‌سابقه‌ای باز شده است.

همچنین ببینید

ارتش روسیه

العربی الجدید: دستگیری فرماندهان و عناصر واگنر در سوریه و انتقال آنها به پایگاه حمیمیم

با همکاری اداره اطلاعات سوریه، پلیس نظامی روسیه توانست با یک عملیات گسترده، شرکت خصوصی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.