بحران معنا در غرب؛ اعتراف صریح وزیر فرانسوی به جایگزینی «فلسفه و سکولاریسم» به جای «دین»
تمدن معاصر غرب دهههاست که با بحران بنیادین «پوچی»، «اضطراب وجودی» و «فقدان مرجعیت قدسی» دستوپنجه نرم میکند. خروج دین از متن جامعه و طرد تعالیم انبیاء الهی، خلائی عمیق در روان و اندیشه انسان غربی پدید آورده که ساختارهای مادی و مکاتب بشری هرگز نتوانستهاند پاسخی شایسته به آن بدهند.
در فرازی تأملبرانگیز از کتاب ارزشمند «نقشآفرینی یهودیان مخفی در دین اسلام» به قلم استاد یوسف رشاد، به یکی از مهمترین اعترافات فکری و حاکمیتی در کانون تمدن غرب یعنی فرانسه اشاره شده است؛ اعترافی که پرده از پوستاندازی عقیدتی و تسلط بیچونوچرای سکولاریسم بر روح مدرنیته برمیدارد.
اعتراف تکاندهنده «لوک فری» در قامت وزیر آموزش و پرورش فرانسه
«لوک فری» (Luc Ferry)، فیلسوف معاصر فرانسوی و وزیر اسبق آموزش و پرورش در دوران ریاستجمهوری ژاک شیراک، حقیقت حاکم بر جهان معاصر غرب را چنین آشکار میسازد:
«“فلسفه” در غرب، در دوران اخیر، جایگزین “دین” گردیده است و مردم دیگر به دنبال آرامش بخشیدن به نگرانیهای خود از طریق مسیحیت نبوده و جهت و سمتگیری آنان تنها به سوی فلسفه قدیم و جدید میباشد… این یک تحوّل شگفتآور و خیرهکننده است که نظیر آن تا به حال در هیچیک از نقاط جهان دیده نشده است.»
این اذعان رسمی نشان میدهد که آنچه امروزه بر شاکله فکری، نهادهای تربیتی و نظامهای سیاسی غرب حکومت میکند، نه شریعت و ایمان به غیب، بلکه «فلسفه سکولاریسم و اومانیسم مطلق» است.
۱. خلع ید از مسیحیت؛ پروژه تاریخی دینزدایی در غرب
روند حاشیهنشینی کلیسا و تهیسازی جامعه از دینداری، نتیجه یک غفلت تصادفی نبود؛ بلکه مسیری برنامهریزیشده از دوران رنسانس، عصر روشنگری و انقلاب فرانسه بود که طی آن:
- تقلیل دین به امر فردی: دیانت از ساحت سیاست، قانونگذاری و اقتصاد اخراج شد.
- تحریف و بیاعتبارسازی متون مقدس: با ترویج قرائتهای شبهعلمی و تضعیف باورهای ماورایی، قدرت اقناعگری ایمان کاهش یافت.
- حاکمیت عقل جزئی و خودبنیاد: انسان غربی خود را محور تشریع، اخلاق و سعادت پنداشت و نیازمندی به وحی را انکار کرد.
نتیجه این گسست تاریخی آن شد که شهروند غربی، کلیسا را ساختاری فرسوده و فاقد راهکار برای بحرانهای معاصر بداند و برای التیام دردهای درونیاش به دامان مکاتب التقاطی فلسفی پناه ببرد.
۲. توهم آرامش در سایه فلسفههای خودبنیاد بشری
تلاش برای جایگزین کردن «فلسفه سکولار» به جای «ایمان قدسی و وحیانی»، بحرانهای روانی، آمار خودکشی، افسردگی مفرط و پوچگرایی را در جوامع غربی درمان نکرده است. تفاوت ماهوی دین حقیقی با فلسفههای بشری در چند شاخصه کلیدی نهفته است:
