آسیبهای تربیتی مهدویت؛ عملزدگی و عقلزدگی
تربیت مهدوی زمانی میتواند به رشد متوازنِ منتظر بینجامد که اندیشه، گرایش و رفتار را در کنار هم پرورش دهد. غفلت از هر یک از این ساحتها، ممکن است به دو آسیب بینجامد: عملزدگی و عقلزدگی.
عملزدگی؛ رفتار بدون اندیشهورزی
عملزدگی یعنی تأکید بیش از اندازه بر رفتار و فعالیتهای عملی ـ و گاه بر گرایشها و عواطف ـ درحالیکه به شناخت، تفکر و بنیانهای فکریِ تربیت مهدوی کمتوجهی شود. در چنین رویکردی، فرد ممکن است به انجام برخی کارها پایبند باشد، اما چرایی و معنای آنها را بهدرستی نشناسد.
عقلزدگی؛ شناخت بدون تعهد عملی
در نقطه مقابل، عقلزدگی زمانی رخ میدهد که آگاهی و معرفت را برای رسیدن به هدفِ تربیت مهدوی کافی بدانیم و از اقدام عملی فاصله بگیریم. در این رویکرد، اندیشه و شناخت مهم شمرده میشود، اما تعهد به رفتارهای مورد تأکید آموزههای مهدوی و مناسک اسلامی به حاشیه میرود.
ضرورت پیوند معرفت و عمل
این دو آسیب، هرکدام با برجستهکردن یک بُعد و کمرنگکردن بُعد دیگر، مانع شکلگیری تربیتی متوازن میشوند. بر اساس متن، تربیت مهدوی نه به عملِ جدا از اندیشه بسنده میکند و نه معرفت را جایگزین مسئولیت و اقدام عملی میسازد؛ بلکه پیوند میان شناخت، گرایش و رفتار را ضروری میداند.
منبع: برشی از کتاب انسان تراز در فرهنگ انتظار، کاری از واحد پژوهش مؤسسه فرهنگی موعود.
